Maakt het dus toch niks uit en zijn we 'gewoon beesten'?

Bram Buunk is hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen, kan zich er wel eens aan storen: dat we met zijn allen doen alsof het er op de werkvloer heel netjes en rationeel aan toe gaat, terwijl in wezen primitieve oerdriften en onbewuste processen in belangrijke mate ons gedrag bepalen. Op Intermediair vond ik wat mooie uitspraken van hem:

Is dat niet gek: een psycholoog die het menselijk gedrag vanuit biologische processen verklaart?
'De mens is een dier; een bijzonder dier, maar wel een dier. Steeds meer onderzoek laat zien dat het verschil met dieren zoals men dat sinds mensenheugenis definieerde, steeds meer een matter of degree blijkt te zijn. Intelligentie bijvoorbeeld, daarin zou het grote verschil tussen ons en dieren schuilen. Maar er zijn zoveel dieren die veel meer kunnen dan wij. Onderzoekers hebben chimpansees bijvoorbeeld leren tellen. Vervolgens toonden ze een fractie van een seconde een bord waarop alle cijfers door elkaar stonden. De chimpansee zette de cijfers zonder problemen in de juiste volgorde. Studenten, toch mensen met enige intelligentie, waren daartoe niet in staat. Uiteindelijk na lang trainen, een beetje.'
Maar we onderscheiden ons wel van de dieren door onze wil.
‘De wil is een illusie. We denken dat we een wil hebben. We dénken: "ik wil dat beeldje pakken" (grijpt naar een stenen beeldje van elkaar omarmende mensen in een cirkel) en we pakken het ook, maar het bewegingscentrum in onze hersenen is ingeschakeld voordat we zeiden dat we het beeldje wilden pakken.'
U zegt: die oerdriften bepalen ons gedrag op de werkvloer.
'Als het om de werkvloer gaat, doen we alsof we rationele wezens zijn en tegelijkertijd hebben we voor allerlei zaken geen verklaring. Waarom komen vrouwen niet aan de top, terwijl bedrijven dat heel graag willen? Mannen zijn miljoenen jaren lang geëvolueerd tot primaten die zich in hiërarchische groepen kunnen handhaven. Ze werkten samen tijdens de jacht en oorlogen en zijn dus tot in iedere vezel van hun lichaam ingesteld op onderlinge samenwerking, én op strijd en competitie.
Zo'n evolutionaire verklaring doet ook een beetje simplistisch aan.
'Eenvoud is het kenmerk van het ware. In de VS is onderzoek gedaan naar inkomen en kinderaantal. Mannen hadden naarmate ze meer inkomen hadden ook meer kinderen. Bij vrouwen was dat precies omgekeerd: hoe hoger het inkomen, hoe minder kinderen. Dat soort oerdriften werken nu ook nog door. Daar moet je je ogen niet voor sluiten.'

AddThis Feed Button